Publicité

Interview...

Gaston Valayden : «Mo karyer teatral ziska laz 25-an ti zis an Angle, Franse, KM pa ti rekonet»

14 novembre 2026, 16:00

Par

Partager cet article

Facebook X WhatsApp

Depi laz set-an mo finn tom dan enn marmit teatral. Kot monn ne, se enn plas artistik. A lepok, preske tou bann zenn ti pe fer teat, zot finn ris mwa ladan. Laz set-an, monn aprann speech Marc Anthony. Zis ekoute, mo pa konpran nanye.

■ Dan Julius Ceasar Shakespeare ?

Wi. Tou bann kouzin, bann vwazin ti form parti enn klib literer. Telman monn get zot repete, monn aprann speech Marc Anthony, selma mo pa ti konpran nanye. Monn dekou ver ki si nou fer zefor, nou kapav aprann ninport kwa. Boukou lane apre sa, dan enn film apel The comeback (NdlR : ekrir par Ananda Devi ek Sharvan Anenden) dimann mwwa sant enn sante an hindi. Mo dir wi. Monn ne dan enn fami mizi sien, selma mo papa zame finn montre mwa lamizik.

■ Ou papa inn dir ou kifer ?

Laz 12 an, monn gagn admision kolez Royal Cure pipe. Kan ou dan kolez Royal, ki ou bizin vini ? Avoka, dokter. Mo pa ti boursier, me monn gagn admision. Mo papa dir mo bizin aprann. Pena pou aprann lamizik. Lanvi la ti toultan la. Dan kolez Royal, mo ti swiv klas lamizik madam Odette Toolsy. Samem dan tou mo bann pies ena lamizik.

■ Se enn lakle ki ounn donn nou. Apre tou sa parkour la, ou finn fek pibliye trwa bann pies teat ki ou finn ekrir. Li kouma dir enn puzzle. Ena Baraz ki an KM, Le Nœud ki an Franse ek Madogs of Diego ki an Angle. Kifer ou finn atann otan letan avan pibliye ou bann pies teat ?

Monn ekrir plis ki enn douzenn pies. Mo dir toultan mo kapav repran li.

■ Ou fek repran Baraz (NdlR : pies kinn kre an 2002, repran an 2024) Li touzour dan laktialite.

Kan monn piblie liv-la, monn santi kouma dir enn parti mwa ki pe ale. Petet aster lezot dimounn kapav zwe li.

■ Pies teat-la pe sap dan lame so oter ?

Enn ti pe. Apre monn realize ki ena boukou dimounn ki inte rese, zot finn aste liv la. Zot inn panse kan monn mont sa bann pies la, kouma li ti ete. Dan Baraz ena sante, dan Madogs of Diego ousi.

■ Madogs of Diego li enn pies ki bien inportan dan ou karyer. Ou ti mont li, an KM, lepok kot ti ena festival teat Port-Louis. Me dan ou liv, ou finn pibliye li an Angle. Kifer ?

Kan mo ti ekrir sa pies la, ti ena enn problem lor Diego. Par azar, monn al trouve ki ena enn festival teat dan San Francisco. Mwa enn ti oter, dan enn ti lil, mo dir mo seye, monn tradwir pies la an Angle. So tem li iniversel : kolonialism, bann super pwisans ki finn pran enn teritwar ki apar tenir a Moris, san ki zot pran an konsiderasion bann abitan. Monn zwenn Olivier Bancoult (NdlR : leader Group Refugies Chagos), Lisette Talate. Parti istorik lor lindepan dans, sa dimounn kone. Me sa parti kot finn expilse bann abitan, sa dimounn mwins kone. Lisette Talate finn rakont mwa kouma so garson mor dan so lebra lor bato. Lerla monn desid pou rakont sa parti-la. Kan ou al dan kartie bann Sagosien, Pointe-aux-Sables, dan tou bann lapintir, ena lisien. Zot ti atase ar zot lisien.

■ Ou pe koz epizod kot finn eliminn bann lisien lor Sagos, dan kalorifer ki ti servi pou fer koko sek.

Letan bann Sagosien inn trouv sa, zot terifie, zot galoupe mont lor bato, ale. Madogs se pa mad dogs. Ena dimounn ti kritik mwa, zot dir monn dir Sagosien lisien. Me non. Monn servi mo «man» ek «dogs», parski bann Sagosien ti bien atase ar zot bann lisien. Kan zot finn trouve seki finn arive, se kouma dir enn parti de zot mem ki finn mor. Lor anviron 1 500 aplikasion, zot finn swazir Madogs of Diego, depi enn troup amater. Ena enn fon minister Arts et culture pou bann dimounn ki al zwe teat lexteryer. Minis lakiltir sa lepok la inn oze refiz mwa sa led-la. Ti ena enn madam depite sa lepok-la, Nita Deerpalsing, ki ti poz kestion dan lasanble, kifer inn refiz mwa. Minis finn reponn ki tem sa pies teat pou bles sansibilite bann Amerikin. Madam depite-la inn reponn : eski finn dimann bann Ameri kin ki zot panse ? Antretan, mo ti bizin soumet tou dokiman San Francisco Fringe Festival. Zot dir mwa dele finn depase. Lerla mo desid pou retourn mo meday (NdlR : Gaston Valayden ti dekore Member of the order of the Star and Key of the Indian Ocean. Linn retourn meday-la le 12 out 2010). Mo ti dekore pou kontribision dan lakiltir, dan teat. Kan refiz mwa led, sa ve dir zot nepli rekonet mwa.

■ Aster ki ou fek pibliye Madogs of Diego, kan ou pran rekil, ou ti pou retourn meday-la ?

Si sete a refer, wi. Pou mwa bann minis lakiltir…apar Rama Poonoosamy. Se li kinn amenn Tras, pies Henri Favory, dan festival Nancy. Mo ti zwe ladan. Li enn dimounn kiltive. Me linn res la zis nef mwa. Apre sa, zot tou dan pins. Enn minis lakiltir dabor li bizin kiltive. Bann dimounn ki monn trouv dan lasal kan monn zwe se Cassam Uteem, Nicolas Von Mally, Steven Obeegadoo. Apre, bann fonksioner bizin met bann minis okouran ki pies pe zwe. Mo pa pou al galoup deryer minis, dir li vinn get mwa zwe. Mo respekte si li ena lopinion kontrer, si li pa kontan seki mo fer. Director of culture, li ousi zame monn trouv li vinn get mo pies teat.

■ Direkter aktiel ?

Ansien, aktiel, mo met tou dan mem panie. Eski bann fonsioner al teat? Si zot ale, zot al dan fonksion sosiokiltirel. Mwa mo pa fer teat popiler.

■ Pwin komin ant trwa pies ki ou’nn fek pibliye se bann mesaz politik ki zot pase ?

Ou finn koz lor bann langaz dan sa bann pies teat-la. Mo ti dan bin teat depi laz set-an. Sa lepok-la, zot tipe zwe an Angle ek Franse. KM pa ti rekonet. Kan koz kreol, dir ou vilger. Dans lekol St Enfant Jésus, ti pe dir si koz kreol dan lakour rekrea sion, pou gagn enn lamann. Mo karyer teatral ziska laz 25-an ti zis an Angle, Franse.

Publicité